|
|
Robotların Tarihi
İnsana benzeyen ama bazı
yönleriyle insandan eksik olan varlıklar aslında çok eski bir düşüncedir. Bu
düşünce, ortaya çıkışından beri insandan daha aşağı olan bu varlıkların
insana hizmet için varolduğu varsayımıyla birlikte yürümüştür.
Eski bir Yunan mitinde tanrı Hephaestos som
altından iki dişi hizmetli yaratır. Bir diğer eski efsane de ortaçağ
Yahudilerinin Golem'idir. Golem
topraktan yaratılmış ve Yahudi halkını tehlikelerden korumakla görevli bir hizmetkardır. Ağzına (veya alnına) yerleştirilen komutlara
uyar. Yine ortaçağ inanışlarına göre güçlü büyücüler homunculus
adı verilen sahiplerine sadakat ile hizmet eden ufak insancıklar yaratırlar.
İlk sibernetikçi kabul edilen Ebul-iz
İsmail bin ar-Razzaz el-Cezeri
1205-1206 yıllarında yazdığı "Kitab-ül'-Camü Beyne'l-İlmi-i
ve'l-amelen-Nafi' Fi Sınaati'l-Hiyel" adlı
kitabın içinde, 300'e yakın otomatik makine ve sistemleri ile ilgili bilgi
verdikten sonra çalışma özelliklerini şemalarla göstermiştir. Sadece suyun
kaldırma ve basınç gücünü kullanarak tamamen yeni bir teknik ve sistem
kurmuş, çok yönlü otomatik hareketler elde edebilmiştir. Kurmuş olduğu
otomatik sistemlerde ses (kuş, davul, zurna, ıslık vs) ya da çığlık çıkması
gerektiği anda bu sesleri de sağlayabilmiştir.
Robot kelimesi ilk olarak 1920'lerin başında yazılmış bir
kitapta karşımıza çıkar. Karel Capek'in
R.U.R. kitabında mekanik ve otonom, ama arzulardan yoksun yaratıklar olarak
kullanılan robot, daha sonra bir çok bilimkurgu romanına konu olmuştur.Robot
sözcüğü Çekçe de angarya iş anlamına gelen “robota” dan
türetilmiştir.
Isaac Asimov ünlü robot
serisiyle teknolojik açıdan tutarlı bir robot kavramı yaratır ve robotların
amacının insana hizmet olduğunu, bir robotun kendi amaçlarını insanların
amaçlarına hiçbir zaman tercih edemeyeceğini koyduğu üç robot kuralı ile
belirler:
Bir robot bir insana zarar veremez,
veya pasif kalmak suretiyle zarar görmesine izin veremez.
Bir robot kendisine insanlar tarafından verilen emirlere 1.
Kural ile çelişmediği sürece itaat etmek zorundadır.
Bir robot 1. ve 2. Kurallar ile çelişmediği sürece kendi
varlığını korumak zorundadır.
Bu şekilde bilimkurgu dünyasında az çok oturmuş bir robot
modeli çıkar karşımıza. Bu model öylesine etkili olmuştur ki, günümüzde robot
araştırmaları sadece endüstride kullanımı hedefleyen fonksiyonel tasarımların
ötesinde insansı, hayvansı ve davranış diye adlandırılabilecek özelliklere
sahip robotlar üzerinde yoğunlaşmaktadır.
Robotlar üzerinde yapılan araştırmaların son yıllarda
yoğunlaşmasının temel sebebi bu konuda üretilmiş olan bilgi birikiminin daha
güvenilir tasarımlara daha çabuk ulaşılmasını sağlamasıdır. Endüstride
robotlar hızlı ve görece hatasız çalışmalarıyla verimi artırırken, insanların
çalışmasını kısıtlayan organik faktörlerden etkilenmemeleri onlara bazı
işlerde önemli avantajlar sağlamaktalar.
Örnek vermek gerekirse, elektronik
devrelere pirinç tanesi büyüklüğündeki yüzlerce parçanın yerleştirilmesi
insanlarca yapıldığında yorucu, zahmetli, sıkıcı ve hata oranı yüksek bir iş.
Oysa bir robot kolu bu işi süratli ve
hatasız bir biçimde gerçekleştiriyor, üstelik kahve molası bile almadan!
Devamı.<
|
|